أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
702
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
( 1 ) . در فرهنگها مترادف « قطن » - پنبه نوشته مىشود ؛ II , Vullers ، 550 ؛ عيسى ، 1 89 . ممكن است به معناى « پنبهء پاپيروس » نيز باشد ؛ لسان العرب ، VII ، 346 ؛ II , Dozy ، 68 . ( 2 ) . ابو حنيفه ، 78 . ( 3 ) . قطن البردى . ( 4 ) . البيلم ، قس . شمارهء 138 ، يادداشت 12 . ( 5 ) . قطن القصب . 674 . طلق 1 اين به هندى تالك 2 است و به رنگهاى سفيد و زرد وجود دارد . به رومى اغلوبوطيس 3 ، نيز گسميس 4 و گسطريس 5 است ؛ به سريانى كوكبا [ د ] ارعا 6 به معناى « ستارهء زمين » 7 است . رازى : بهترين [ طلق ] يمنى است . پولس : [ طلق ] شبيه شب يمانى است و در جزيرهء قبرس يافت مىشود . جانشين آن زبد القمر 8 است . مىگويند كه آن مانند شبنم از آسمان مىافتد و سپس لايه به لايه سنگى مىشود 9 . من نوع زرفام [ طلق ] و در كابل وهبيان 10 نوع مسى 11 را ديدهام . ( 1 ) . معرب « تلك » فارسى ؛ II , Vullers ، 547 . با اين اصطلاح ميكا ، نيز طلق و پنبهء نسوز را در نظر دارند ؛ كريموف ، سر الاسرار ، 153 ، يادداشت 322 ؛ ابن سينا ، 306 ؛ ميمون ، 177 . ( 2 ) . تالك ، در ديگر منابع از جمله در نسخهء فارسى به ابهرك ( abhrak ) به عنوان نام هندى « طلق » اشاره شده است ؛ Platts ، 6 ؛ Dutt ، 76 ؛ محيط اعظم ، III ، 194 . ( 3 ) . اغلوبوطيس - يونانى ، بر بهلول ، 264 . ( 4 ) . گسميس - يونانى ، بر بهلول ، 48815 . ( 5 ) . نسخهء الف : گسطريس ، نسخهء فارسى : كستربوس - يونانى ، بر بهلول ، 50823 . ( 6 ) . كوكبا ارعاه ، بايد خواند كوكباد ارعا ( نسخهء پ ) . ( 7 ) . كوكب الارض ، قس . Lane ، 2623 . ( 8 ) . زبد القمر ، قس . شمارهء 309 ، يادداشت 2 . ( 9 ) . نسخهء فارسى مىافزايد : « ابو بكر على بن عثمان الكاسانى گويد : اين سخن ضعيف است و از صدق به دور است . زيرا كه طلق را معادن است در كوهها و بعضى مواضع از زمين . بعضى معادن او را در راه كاشغر و در كوههاء و يخ و درواز [ ؟ ] معاينه كرديم [ واژهء دوم بهطور جزئى پاك شده است ؛ Picture ، ص V :